Sunday, August 28, 2005

از سفرنامه ي مكه ، شاهزاده فرهاد ميرزا


*
... و بعد از حقه بازي ، مجلس بال شد . خانمها و مردها به رقص افتادند و پنج قسم رقاصي كردند و اين خانمها را اين مردها خسته كردند . هر كه دست دراز مي كرد خانم بيچاره با خستگي دست باز مي كرد . خانمي به پيش من آمد . به ميرزا جوادخان ، نايب اول سفارت ، به فرانسه گفت كه اگر بي ادبي نباشد ، مي خواهم دست دراز كنم كه با شاهزاده برقصم . گفتم به ميرزا جواد ، بگو كه اين سنگي مكعب نخراشيده است ، كه از جا حركت نخواهم كرد و دست لطيف شما هم كه به سنگ بخورد درد خواهد گرفت . خيلي خنديد و پردن[1] گفت و رفت ، از ميرزا جوادخان پرسيدم گفت خانم مستشار نمسه[2] است ، خيلي زن زرنگي است . و في الحقيقه عالم غريب است كه هيچ قباحت در نظر اهل اروپا ندارد كه زنها گردن و سينه باز به انواع حُلي و حلل[3] آراسته با مردان اجنبي دست هم گرفته و دست به كمر انداخته در مجمع هزار نفر به رقص و وجد مي آيند . صَدَقَ اللهُ العليُ العظيم : كُلُّ حزبٍ بما لَدَيهم فَرِحُون[4] . و عنقريب اين عادات به اهل عثماني زودتر و به اهالي ايران قدري ديرتر سرايت خواهد كرد
يك نكته از اين معني گفتيم و همين باشد
و در ميان زنها كه مي رقصيدند ، يك نفر مادر و دختر يهودي بود . دخترش زنجير نقره در كمر داشت و زيادتر از اهل اروپا مي رقصيد . ناظم افندي ، كه سالها در طهران شارژ دافر[5] بود به من گفت اين يهودي است كه مي رقصد . گفتم در مذهب يهود ، با آن سختي كه در مذهب دارند ، اين اعمال ، كه سر و سينه باز باشد ، خلاف شرع است . گفت حالا آنها هم سويل‌زاسيون[6] شده اند و عنقريب همه ولايات سويل‌زاسيون خواهند شد . از عمر ما چيزي باقي نيست ، ولي آيندگان خواهند دانست كه هر چه نوشته شده حق است . در ايران ، بلكه در تمام آسيا ، زنها هر هفت نهاده[7] با روي گشاده ، در كوچه و بازار حركت خواهند كرد . و لم يبقَ مِنَ الاسلامِ الّا اسمُهُ و دَرَسَ رَسْمُهُ [8] . نماز و روزه و حج ، كار ِ سفها و مجانين خواهد شد
مي خندد روزگار و مي گريد چرخ
بر طاعت و بر نماز و بر روزه ي ما
و عقد و نكاح را براي شهرت و صلاح حفظ خواهند نمود[9] و اطفال كه لب از شير شستند به تعليم زبان فرانسه خواهند گذاشت . خواندن قرآن چنان منسوخ شود كه اگر كسي احياناً بخواهد ياد گيرد بايد به حجاز و مدينه برود . علي الظّاهر از آثار فلكي و اسباب ارضي چنين مي نمايد ، تا از پرده ي غيب چه درآيد و مشيت مالك الملك حقيقي به چه قرار گيرد ! ... سنه ي 1292 مطابق با سنه ي 1875 مسيحي .

( از سفرنامه ي مكه ، شاهزاده فرهاد ميرزا )
( نقل از : يحيي آرين پور ، از صبا تا نيما ، ج 1 ، ص 164 و 165 )
---------------------------------
[1] Pardon
[2] اتريش
[3] حُلي و حُلَلْ هر دو به معني زيورها ، پيرايه ها .
[4] هر طايفه اي به آنچه دارند خوشند . ( قرآن ، سوره ي روم ، آيه ي 32 و سوره ي مؤمنون ، آيه ي 53 )
[5] مأخوذ از فرانسوي Chargé d'affaires ، كاردار سفارت .
[6] به جاي سيويليزه Civilisé ، متمدن .
[7] يعني با هفت قلم آرايش ، كه عبارت بوده از سرخاب ، سفيداب ، ... – خاقاني گويد : هر هفت كرده پردگي ِ رز به مجلس آر / تا هفت پرده ي ِ خرد ِ ما برافكند ! ( يادداشت از م.س. )
[8] از اسلام جز اسم نماند و رسم آن متروك شود .
[9] جالب است . شاهزاده ي بزرگ ِ ما ، چه ذهن ِ روشن و تيزي داشته . در اين نظريّه ، بايد او را پيشگام ِ برتراند راسل شمرد !
[*] توضيح ِ آرين پور : اين سطور را پس از شركت در مجلس شب نشيني كه به احترام او در سفارت ايران در استانبول داده اند ، نوشته است .

No comments:

Post a Comment